Herkesin severek yediği çikolatalara, çileklere, fıstıklara ve daha birçok güzel yiyeceğe birçoğumuz sadece uzaktan bakabiliyor. Bu gıdalar onlar için büyük bir hayati önem taşıyor. Hepimizin sürekli kullandığı “bir kereden ne olacak” cümlesi o kişilerin yaşamını derinden etkileyebilir. Besin alerjisi olan insanlar her yerde hayatları boyunca yediklerine dikkat etmelidir. Avrasya Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı bu konu hakkındaki bilgilerini şu şekilde aktardı;

Besin alerjisi nedir?

Vücudun, bağışıklık sisteminin yabancı olan veya yabancı olarak tanımladığı maddelere karşı geliştirdiği reaksiyonlara besin alerjisi adı verilir. Bu reaksiyonlar genellikle gıdanın yenmesinden sonraki ilk iki saat içinde ortaya çıkar. Pratik olarak her besin alerjiye yol açabilir ancak sık yenilen gıdalara karşı alerji daha yaygındır.

Hangi besinler alerji yapar?

Bazı besinler, özellikle çocukluk döneminde alerjik reaksiyonlara neden olurken, bazıları ise hayat boyu devam eder. Alerjiye yol açan genellikle besinlerin içindeki protein yapılarıdır. Fıstık alerjisi en yaygın alerjilerden biridir.

Alerjiye en sık neden olan diğer besinler nelerdir?

  • Margarin,
  • Yumurta,
  • Balık,
  • Kabuklu deniz ürünleri,
  • Kabuklu kuruyemişler,
  • Yaban mersini,
  • Domates,
  • Çilek,
  • Çikolata,
  • Bal,
  • Ketçap,
  • Mayonez,
  • Tahıllar,
  • İnek sütü

Tahılların içinde bulunan glüten, proteini işlenmiş gıdalarda en fazla bulunan katkı maddesidir ve alerjiktir. İnek sütünde bulunan kazein proteini de alerjik ve kanserojendir.

Besin alerjisinin belirtileri nelerdir?

  • Deride kaşıntı, yanma, kızarıklık, kurdeşen,
  • Dudak ve göz kapaklarında şişlik,
  • Burunda tıkanıklık,
  • Hapşırma,
  • Geniz akıntısı,
  • Gözlerde sulanma,
  • Damakta kaşıntı,
  • Nefes darlığı,
  • Hırıltı,
  • Öksürük,
  • Karın ağrısı,
  • Kusma,
  • Tansiyon düşüklüğü,
  • Baş dönmesi.

Besin alerjilerinde nadir de olsa anafilaksi ortaya çıkabilir. Anafilaksi, farklı organ ve sistemlerin aynı anda oluşturduğu ciddi ve yaşamı tehdit edebilen alerjik reaksiyondur. Bu duruma yol açan maddenin küçük bir kısmı bile çok ciddi sonuçlara neden olabilir. Özellikle besin alerjisine astımın eşlik ettiği hastalarda daha şiddetli reaksiyonlar görülebilir.

Besin alerjilerinin tanısı nasıl konur?

Besin alerjilerinde tanı oldukça deneyim gerektiren bir süreçtir. Dikkatli yürütülmeyen işlemlerin sonucunda yanlış tanı konulması ile hastalara gereksiz diyet uygulaması yapılabilir. Öykü tanı için en önemli basamaktır.

  • Tüketilen besinin içeriği ve miktarı,
  • Belirtilerin ortaya çıkış ve düzelme zamanı,
  • Daha önceden ve daha sonra benzer reaksiyonların olup olmadığıiyi bilinmelidir.

Bazı hastalardan,şikayetlerinin nedeninin bulunabilmesi için besin günlüğü tutmaları istenebilir. Tükettiği gıdaların ayrıntılı bir şekilde bu günlüğe kaydedilmesi tanısal sürece yardımcı olabilir. Besin alerjilerinde belirtilerin özelliği ve çıkış zamanı, izlenecek tanısal işlemler açısından son derece önemlidir.

 Tedavi nasıl yapılmalıdır?

Besin alerjilerinde kanıtlanmış bir radikal tedavi yöntemi yoktur. Hastanın alerjik olduğu besin ve ürünlerinden kaçınması reaksiyonları önlemenin tek yoludur. Besin alerjisi olan hastalarda ortaya çıkan hafif reaksiyonlarda bazı ilaçlar kullanılabilir. Anafilaksi öyküsü olan veya yüksek riskli besin alerjili hastalara adrenalin oto-enjektör verilmeli ve kullanımı hakkında bilgilendirilmelilerdir. Anafilaksi ani başlayan ve acil bir durum olduğu için hastalar ya da ebeveynlerin adrenalin oto-enjektörü mutlaka yanlarında bulundurmaları gerekmektedir.

Besin alerjisi olan hastaların alabileceği önlemler nelerdir?

  • Besin alerjisi tanısı konulan hastaların yakınları belirtileri tanıma ve gerekirse acil müdahale konusunda bilgili olmalı,
  • Her hastaya acil eylem planı düzenlenmeli,
  • Besin alerjisi olan çocuk okulda arkadaşlarının yiyeceklerini yememeli,
  • İşlenmiş, dondurulmuş veya paketlenmiş gıdalar gizli besin proteinleri içerebilir; bu yüzden alışveriş sırasında besin etiketleri ve içerikleri dikkatle okunmalı,
  • Restoranlarda yenen yemeklerde de gizli besin alerjenleri olabileceğinden hazırlayan kişilerden yiyecek içerikleri hakkında bilgi alınmalıdır.