Sizi Arayalım
Avrasya Hastanesi HABERLER

Beslenmede Doğru Bilinen Yanlışlar

SAĞLIKLI BESLENME İLE İLGiLİ DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

TARİH : 26 Mayıs 2016

Toplum olarak beslenme ile ilgili bilinç düzeyinin arttığı bir dönemden geçmekteyiz. Bu her ne kadar sevindirici bir gelişme gibi görünse de; tam da bu noktada bilgiyi doğru kaynaktan almak bir kat daha önem kazanıyor. Gündelik hayatta televizyonda haberlerde, gündüz kuşağı programlarında, reklâmlarda, gazete ve dergilerde, yolda yürürken önünden geçtiğimiz reklâm afişlerinde ve daha bir çok yazılı veya görsel iletişim aracında, sağlıklı beslenme ve zayıflama ile ilgili yazılar, programlar, reklamlar karşımıza çıkıyor. Talebin bu kadar fazla olması, bu konuda uzman olmayan kişilerin bile kendilerince doğru kabul ettikleri yöntemleri insanlara aktarması ile sonuçlanıyor. Hal böyle olunca, kişilerin yaşam tarzına ve sağlık profiline uygun olmayan uygulamalar kulaktan kulağa yayılıyor ve sağlık açısında istenmeyen sonuçlar doğabiliyor.

1- Diyet yaparken yağ tüketilmemeli midir?

Tamamen yağsız diyetler yağda eriyen vitaminlerin (A, D, E ve K) emilimini engelleyerek bu vitaminlerin eksikliğinde oluşacak hastalıklara meydan hazırlar. Ayrıca hormon metabolizmasının düzeninin bozulmaması için de bir miktar yağ tüketilmelidir. Fakat 1 g'ının 9 kalori enerji verdiği düşünülerek aşırı tüketimden kaçınılmalıdır.

2- Natürel zeytinyağı, saf zeytinyağından daha mı az kalori içerir?

Tipleri fark etmeksizin zeytinyağında tekli doymamış yağ asitleri yüksektir ve kalorileri oranları aynıdır. Ekstra natürel zeytinyağı daha az asit içerir ve saf ya da natürelden daha aromalıdır.

3- Light ürünler zayıflama programlarında serbestçe tüketebilinir mi?

Bir ürünün üzerindeki "light" veya "diyet" ibaresi o besinin gün içerisinde serbestçe tüketilebileceği, enerjisinin olmadığı anlamına gelmemektedir. Sonuçta lezzet veren birtakım öğeler (yağ, şeker, un, tuz...) mevcuttur. Unutmayınız ki bunlardan herhangi birinde yapılan bir azaltma diğerindeki artış ile kapatılmakta ve lezzet bu şekilde korunmaktadır. O nedenle besinler satın alınırken etiketleri iyi bir şekilde okunmalı ve yorumlanmalıdır. Uygun olan ürün de serbestçe tüketilmemeli, eşdeğeri olan başka bir besinin yerine tercih edilmelidir. Aksi taktirde farkında olunmadan yüksek oranda enerji alımına, dolayısıyla kilo kazanımına yol açabilir.

4- Öğün atlamak, aç kalmak kilo verdirir mi?

Hayır. Tam aksi ara öğünlerle desteklenmeyen bir beslenme düzeni ile metabolizma hızı düşer, aşırı açlık dolayısıyla bir sonraki öğünde fazla besin tüketimi gerçekleşir. Bunun sonucu olarak da kilo verme güçleşir.

5- Gıdalardaki katkı maddeleri kansere neden olur mu?

Bunların kodları açıkçası dünya çağında yapılmış araştırmalar sonucunda oluşturulan kodlar. O yüzden doğru miktarlarda kullanması şartıyla kullanılabiliyor. Kanser yapar yada yapmaz diye net bir şey söylenemez. Bir ürünün paketliyse eğer çok sık kullanılmasını uygun görmüyoruz.

Birçok kişi gıdalara katılan kimyasal maddelerin kanserin başlıca nedeni olduğuna inanmaktadır. Oysa ki, bu konudaki araştırmalar tüm kanser nedenlerinin yüzde birinden daha azının katkı maddelerine bağlanabileceğini göstermektedir. Gıdalara eklenen bazı katkı maddeleri ise inanılanın oluşumunu ya da etkisini engelleyebilmektedir. Burada önemli olan gıda denetiminin tam yapılması ve üreticilerin iyi üretim koşullarını sağlamasıdır.

6- Kızarmış ekmeğin kalorisi daha mı düşüktür?

Kızarmış ekmeğin kalorisi düşmüyor. Ekmek kızartıldığında sadece yapısındaki suyu kaybeder. Dolayısıyla enerjisi aynı kalır. Yapısında az miktarda da olsa bulunan proteinin kalitesi ısı etkisiyle düşer.

7- Karbonhidratsız beslenmek zayıflatır mı?

Bir süre için kısa vadede hızlı kilo kaybına sebep olur. Fakat bu çok sağlıksız bir durumdur. Böbreğe aşırı yük bindirerek böbrek hastalığını uyarıcı etkisi olabilir. Artı eğer siz ekmek tüketmezseniz kas kaybı olur. Çünkü beyin enerji olarak sadece ve sadece karbonhidratı kullanabilmektedir. O yüzden mutlaka karbonhidrat alımını desteklemek gerekmektedir. Zayıflama diyetlerinde kilo aldırdığı düşüncesiyle makarna, pilav gibi karbonhidrat içeriği yüksek olan besinlerden uzak durulur. Oysa ki vücudumuzun onlara da ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır.

8- Fazladan E vitamini almak genç görünmenizi sağlar mı?

Gençliğin kaynağını bulmak hepimizin hayalidir. Yaşlanma sürecini geri döndürecek veya durduracak E vitamini gibi besin öğesi almakla ilgili herhangi bir buluş yoktur.

9- Aşırı su içmek zararlı mıdır?

Bayanlarda bazal metabolizma hızı 1500 kalori erkekler için 200 kalori civarı burada bazal metabolizma hızını ölçmek önemli burada her bir kalori için 1ml suya ihtiyaç vardır. Ve fiziksel aktivite varsa 2-3 bardak kadarda ilave edilmelidir. Bu şekilde vucudun asit dengesi sağlanmış olacaktır.

Böbreklerin dışarı atamayacağı kadar çok su, toksik etki gösterir. Sonuç olarak su aynı zamanda mineral de içermektedir. Ancak su zehirlenmesi günlük gereksinimin çok üzerinde içildiği zaman ortaya çıkabilir. Bazı hastalık durumlarında bu kadar çok su içilmeden de böbreklerin atma kapasitesi aşılabilir. Aşırı su içme belirtilerinden biri de bulanık görmektir.

10- Sıcak su içmek zayıflatır mı?

Sıcak ve soğuk suyun tek farkı mideden boşalma hızlarının faklı oluşudur. Sıcak su mideden daha geç boşaldığı için tokluk hissi oluşturabilir. Ülkemizde su tüketiminin bu kadar yetersiz olduğu göz önünde bulundurulursa "hangi ısıda olursa olsun, yeter ki bol miktarda tüketin" şeklinde önerilerde bulunmak doğru olacaktır.

11- Çay, kahve, meşrubatlar su yerine geçer mi ?

Tamamen onlar sıvı alımına girmektedir. 1.5 lt su alımı üzerinde bunlar tüketilebilir. Meyve suyu yerine meyvenin kendisini tüketmek çok önemlidir.

12- Gıdaların besin değerlerini kaybetmemek için çiğ olarak mı yemeliyiz?

Gıdaların pişirme işlemleri de dahil, herhangi bir yolla işlenmesi besin öğelerinde bir miktar azalmaya yol açar. Bu besin değeri kayıpları uygulanan sıcaklık derecesine ve süresinin uzunluğunu bağlı olarak artar. Örneğin; çiğ yumurta salmonella bakterisinin, çiğ et çeşitli bakteri ve parazitlerin, pastörize edilmemiş çiğ süt bir çok hastalık mikrobunun vücuda girmesine neden olur. Buna karşılık çiğ olarak tüketilebilen sebze ve meyvelerden besin öğelerini ve kalp, kanser gibi çeşitli hastalıklardan koruyucu maddeleri daha fazla alırız.

13- Şekersiz besin aynı zamanda kalorisiz midir?

Tam olarak değil. Şekersiz bir besin şeker içermez, ancak diğer karbonhidratlardan, yağdan ve proteinden dolayı kalori içerebilir.

14- Diyet ürünlerden istenilen miktarda yenilebilir mi?

Kalorisi ne kadar azaltılmış olursa olsun, tamamen kalorisiz olmadığı için fazla tüketimi ağırlık artışına neden olacaktır.

15- Diyette meyve sınırsız tüketilebilir mi?

Bizim günlük beslenmemizde almamız gereken bir enerji değeri var. Burada alacağımız meyve miktarı 2-4 porsiyon arası değişkenlik gösterebilir bu kişinin vücut değerlerine bağlıdır. O yüzden burada almanız gereken enerjiyi çok iyi değerlendirmek lazım. Meyveler, meyve şekeri olan fruktozu içermektedir. Dolayısıyla aşırı tüketimi gereksiz kalori alımına neden olacaktır.

16- Akşam 19.00'dan sonra birşey yenmemeli midir?

Saat sınırlaması bireyden bireye farklılık göstermektedir. Örneğin gece çok geç saatlerde uyuyan bir birey için akşam yemeği saati daha geç bir zamana çekilebilir. Gece açlığı günün en uzun açlığı olduğu için ve kan şekeri düzenini sağlamak için gece ara öğünü yatmadan yaklaşık 2 saat önce tüketilmelidir.

17- Diyet yaparken tuz kesilmeli mi?

Diyet yaparken tuz tamamen kesilmeli; fakat biz toplum olarak kalp hastalıkları açısından riskli bir toplumuz biz her şekilde tuzu azaltma durumuna gitmeliyiz. Ekstra tuz dökmek yerine yemek yapımında atılan tuzu yeterli bulup o şekilde tüketmeliyiz. Ya da sodyumu azaltılmış tuzlardanda kullanılmasını öneriyoruz. Bireyde yüksek tansiyon problemi yoksa makul ölçülerde tuz tüketebilir. Miktarı artırıldığında vücutta ödem ve su birikimi artacaktır.

18- Spor aç karnına mı yapılmalıdır?

Sabah aç karnına yapılan egzersizlerin yağ yakımı üzerine olumlu etkisi artık bilimsel olarak da kanıtlanmıştır. Fakat burada yine bir diyetisyen kontrolünde olmak çok önemli çünkü eğer bir şekilde kan şekeri dengesi ile ilgili bir hassasiyet varsa aç karnına egzersiz yapmak farklı sonuçlara sebep olabilir. Bu istediğimiz bir durum değildir. Eğer sağlıklı bir bireyseniz sabah aç karnına 35-45 dk egzersiz yapabilirsiniz. Eğer kan bu tarz bir probleminiz varsa egzersizden 30 dk önce küçük bir öğün yapabilirsiniz. 1 orta boy meyve mesela muz olabilir yanında 6 adet kadar badem olabilir.

Spor ne aç karnına ne de çok ağır yemek sonrası yapılmamalıdır. Aç karna yapılan fiziksel aktivite kişinin kan şekerini çok fazla düşürürken, hemen yemek ardından yapılan aktivite kalbe yük getirecektir. Bu nedenle hafif bir kahvaltı, bir ara öğün ya da ana öğünden yaklaşık 1 saat sonra yapılması doğru olacaktır.

19- Zayıflamak için ekmeği kesmem mi gerek?

Ekmek, genelde alınan tüm fazla kiloların sorumlusu ilan edilir. Zayıflamaya karar verenler işe önce ekmeği hayatından çıkarmakla başlar. Hâlbuki yapılacak tek doğru şey, ekmeğin türünü değiştirmek ve ekmeğe dayalı beslenmeden vazgeçmektir. Beyaz ekmeğin nişasta oranı tam tahıllı ekmeklere göre daha yüksektir. Yani doyuruculuğu daha azdır ve kan şekerinin hızla yükselip, hızla düşmesine sebep olur. Beyaz ekmek yerine posası ve mineralleri daha zengin olan tam tahıllı, kepekli, çavdarlı ve yulaflı ekmek türlerini tercih edebilirsiniz. Bununla birlikte sofranızda tahıl grubundan (örneğin bulgur pilavı veya çorba vb.) bir yiyecek varsa, ekmeği daha az tüketmeye dikkat ediniz. Sofrada ana yemek dışındaki besin çeşidi (örn. Yoğurt, salata, çorba, zeytinyağlılar) arttıkça, ekmek tüketiminizin azaldığını göreceksiniz.

20- Maden suyu ve sodanın zararı yoktur, istediğim kadar içebilir miyim?

Öncelikle maden suyu ve soda farklı içeceklerdir. Maden suyu, doğal kaynağından çıkan, mineral içeriği sudan daha yoğun bir sıvıdır. Soda ise minerali sulara asit (karbondioksit) eklenmesi ile elde edilen içecektir. Minerallerin vücuttan atımı böbrekler yoluyla olur ve vücuda gereğinden fazla miktarda alınan mineraller de böbrekleri yorar. Özellikle böbrek yetmezliği olanların ve yaşlıların maden suyu tüketirken dikkatli olması gerekmektedir. Sağlıklı kişiler de en çok haftada 2-3 kere 200 ml kadar maden suyu tüketebilir.

21-Aç karnına içilen lahana vb. sebze suları kilo verdirir mi?

Kilo vermenin temel prensibi, alınan enerjinin, harcanan enerjiden düşük olmasıdır. Tüm yiyeceklerin ve su dışındaki içeceklerin her birinin belirli bir kalorisi vardır, yani vücuda enerji verir. Hiçbir yiyecek veya yiyecekten elde edilen sular insanı direkt olarak zayıflatmaz. Kaldı ki, bu amaçla günün birkaç öğünü sebze sularıyla geçirmek, vücuda gerekli diğer besin maddelerinden mahrum kalınmasına sebep olur. Alışkın olduğu yemeklerden ve yiyeceklerden tamamiyle uzaklaşıp, tek tip beslenmek insanı psikolojik olarak da insanı mutsuzluğa ve bıkkınlığa iter. Sonuç olarak ilk haftalarda vücut güçsüz kaldığı için birkaç kilo verilip, aradan biraz zaman geçince verilen kilolar fazlasıyla alınmış olur

22- Sabah kahvaltısını atlamak daha hızlı kilo verdirir mi;?

Saatlerce süren uykudan sonra sabah, acıkmış ve enerjimiz azalmış bir şekilde uyanırız. Günün ilk öğünü olan kahvaltı; atlamak bir yana, besin çeşidi zengin ve doyurucu olmalıdır. Bu sayede metabolizma hızlanır, beyin de zihinsel aktiviteler için hazır hale gelir, konsantrasyon güçlüğü ortadan kalkar. Ayrıca, sabah kahvaltısı yapanların, günün geri kalanında daha az enerji aldıklarına işaret eden bilimsel çalışmalar mevcuttur. Çünkü uzun saatler süren açlık sonrasında, bir öğünde tüketilen yiyecek miktarı daha da fazla olur..

23- Esmer şeker kilo aldırmaz.

Doğrusu; 1 gram esmer şeker 3,5 kaloriyken, 1 gram beyaz şeker 4 kaloridir. Yani çayınıza 2 adet esmer küp şeker attığınızda 14 kalori, 2 küp beyaz şeker attığınızda 16 kalori alırsınız. Aşırı şeker tüketimi, kilo almaya ve karın bölgesinde yağlanmaya sebep olur.

24- Kendi başıma da sağlıklı zayıflarım.

Sağlıklı kilo kaybetmek için öncelikle bir doktor kontrolünden geçmeli ve gerekli testleri yaptırmalısınız. Sonrasında bir diyetisyen eşliğinde kendi metabolik hızınıza ve yaşam tarzınıza uygun bir beslenme programına başlayarak kilo vermeli, mümkünse beslenme programınızı düzenli egzersiz ile desteklemelisiniz.

25- Tüm meyve suları sağlıklıdır.

Meyve suyu yerine meyvenin kendisini tercih etmek her zaman için en doğru olanıdır. Çünkü meyve sularının kalori ve karbonhidrat içeriği meyvenin kendisine göre daha yüksektir. Ayrıca lif içeriği de daha düşüktür. Şeker içeren ve şekerli asitli olan meyve suları sürekli tüketildiğinde kilo almaya neden olabilir ve bu tür meyve suları aslında hiç vitamin içermez. Meyve suyu tüketecekseniz, taze sıkılmış olanları veya %100 meyve sularını tercih etmelisiniz.

Yukarıdaki örnekler daha da arttırılabilir. Sağlıklı beslenmede önemli olan, herkesin birbirinden farklı vücut yapısına ve fizyolojik özelliklere sahip olduğunu unutmamaktır. Sağlıklı olmayan kaynaklardan duyulan, herkeste aynı şekilde yararlı olduğu ilan edilen diyet örnekleri, zayıflama ilaçları veya bitkisel ürünlerin hemen hepsi bir süre sonra hem insan vücuduna zarar vermekte ve kilo vermeye karşı vücutta direnç oluşturmakta, hem de insanlara boş umutlar vererek hayal kırıklığı yaratmaktadır. Uzmanların kontrolünde yaşam tarzı değişikliği ile birlikte sağlıklı beslenme, hem beslenmeye dayalı hastalıklarda bulguların iyileşmesini, hem de kilo fazlalıklarının yavaş ve emin adımlarla kaybolmasını sağlar.

UZM. DYT. SEDA DURSUN

Diyetisyen

İstanbul’da doğdu. İstanbul Bilim Üniversitesi Beslenme Ve Diyetetik Bölümünde lisans eğitimini tamamladı... Florance Nightingale Araştırma Hastanesi, Medical Park Hastanesi, Memorial Hastanesi, Galatasaray Spor Kulübü, İstanbul Tıp Fakültesinde stajlarını tamamladı. Okan Üniversitesi Master Programını sürdürmektedir. 2015 itibariyle Avrasya Hastanesi’da çalışmaktadır.

Dahili Tel: 1126

BİZE ULAŞIN

HİÇBİR ŞEY İNSAN VE SAĞLIK KADAR ÖNEMLİ DEĞİLDİR.